Amortisör Değişiminden Sonra Rot Balans Gerekir mi?

Amortisörler değişti, araç servisten çıkmak üzere ve usta soruyor: "Rot balans da yapalım mı?" Pek çok sürücü bu soruda kararsız kalır. Kısa cevap şu: Rot ayarı çoğu zaman gerekir, balans ise genellikle gerekmez. Bu yazıda amortisör değişimi sonrası rot balans konusunu nedenleriyle anlatıyoruz. Böylece hangi durumda neyi yaptırmanız gerektiğini kendiniz değerlendirebilirsiniz.

Rot ve Balans Aynı Şey Değil

Günlük dilde "rot balans" tek bir işlem gibi söylenir. Aslında iki ayrı işlemdir.

• Rot ayarı: Tekerleklerin birbirine ve yola göre açılarını ayarlar. Toe (tekerleklerin içe veya dışa bakması), kamber (tekerleğin dikeyle yaptığı açı) ve kaster bu açılardandır. Rot ayarı süspansiyon geometrisiyle ilgilidir.
• Balans ayarı: Lastik ve jant ikilisinin ağırlık dağılımını dengeler. Dengesiz tekerlek belli hızlarda direksiyonda ya da gövdede titreşim yapar. Balans tekerlekle ilgilidir, süspansiyonla doğrudan ilgisi yoktur.

Amortisör süspansiyonun bir parçası olduğu için değişimden etkilenebilecek işlem rot ayarıdır.

Amortisör Değişimi Rot Ayarını Neden Etkiler?

Bugün pek çok binek otomobilin önünde MacPherson tipi süspansiyon bulunur. Bu sistemde amortisör yalnızca sönümleme yapmaz, aynı zamanda tekerleği taşıyan aksın (porya) bağlı olduğu bir taşıyıcı elemandır. Amortisör poryaya cıvatalarla bağlanır.

Değişim sırasında bu cıvatalar sökülür. Yeni amortisör takılırken bağlantı noktalarındaki küçük boşluklar ve parçalar arasındaki toleranslar tekerleğin açısını değiştirebilir. Kamber açısı biraz bozulabilir. Bu da toe değerine yansıyabilir. Fark gözle görülmeyecek kadar küçük olsa bile zamanla lastik aşınmasına ve sürüş hissinde değişikliğe yol açabilir.

Ayrıca eski, yorgun amortisör ve çökmüş yay aracın sürüş yüksekliğini düşürmüş olabilir. Yeni parçalarla araç eski yüksekliğine dönünce geometri de değişir. Bu durumda da rot ayarı mantıklıdır.

Arka Amortisörde Durum Farklı Olabilir

Pek çok araçta arka amortisör yalnızca sönümleme görevi görür. Yay ayrı yerdedir ve amortisör tekerleğin açısını belirleyen bir bağlantı noktası değildir. Bu tasarımlarda yalnızca arka amortisörün değişmesi genellikle rot ayarını doğrudan etkilemez.

Ancak çok bağlantılı (multi-link) arka süspansiyonlarda ya da değişim sırasında başka kolların söküldüğü durumlarda arka geometri de etkilenebilir. Ön ve arka amortisör arasındaki yapı farklarını Ön ve Arka Amortisör Farkı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Balans Ne Zaman Gerekir?

Amortisör değişirken tekerlek göbekten sökülür ama lastik jantından çıkarılmaz. Balans ağırlıkları jantta yerinde kalır. Bu yüzden yalnızca amortisör değişimi için balans yaptırmak genellikle gerekmez.

Şu durumlarda balans kontrolü yerinde olur:

• Lastik jantından sökülüp yeniden takıldıysa ya da lastik değiştiyse,
• Jantta düşmüş bir balans ağırlığı fark edildiyse,
• Değişimden sonra belli hızlarda direksiyonda titreme başladıysa,
• Jant darbe aldıysa ya da onarıldıysa.

Değişimden önce de var olan titreşim çoğu zaman balansla ilgilidir. Bu sorunu amortisörden beklemek doğru olmaz.

Airmatik Araçlarda Dikkat Edilecekler

Havalı süspansiyonlu araçlarda rot ayarı, aracın doğru sürüş yüksekliğinde olmasına bağlıdır. Airmatik amortisör ya da körük değiştiyse önce sistemin doğru seviyede çalıştığından emin olunmalıdır. Gerekiyorsa seviye sensörü ayarı veya üreticinin öngördüğü yükseklik kalibrasyonu da yapılmalıdır. Araç yanlış yükseklikteyken yapılan rot ayarı sonradan sapma gösterebilir.

Havalı sistemlerin çalışma mantığını merak ediyorsanız Airmatik Süspansiyon Nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.

Coilover ve Spor Yay Takıldıysa Rot Şart

Coilover ya da spor yay ile araç yüksekliği değiştirildiğinde süspansiyon geometrisi de belirgin biçimde değişir. Kamber ve toe değerleri kayar. Bu yüzden yükseklik ayarı bittikten sonra rot ayarı mutlaka yapılmalıdır. Coilover'da yükseklik sonradan yeniden değiştirilirse rot ayarı da tekrarlanmalıdır.

Rot Ayarı Yapılmazsa Ne Olur?

• Lastiklerin iç ya da dış omzunda düzensiz ve hızlı aşınma,
• Araçta bir tarafa çekme,
• Düz yolda direksiyonun ortada durmaması,
• Direksiyon hissinde belirsizlik ve virajlarda güven kaybı.

Bu belirtiler sürüş güvenliğini doğrudan etkiler. Bunlardan birini fark ederseniz aracınızı vakit kaybetmeden profesyonel bir kontrole götürün.

Değişim Sonrası Kontrol Listesi

1. Ön amortisör değiştiyse rot ayarı yaptırın.
2. Rot ayarını araç tekerlekleri üzerindeyken, cıvatalar tork değerine göre sıkıldıktan sonra yaptırın.
3. Airmatik araçta önce seviye ve yükseklik ayarını kontrol ettirin, sonra rot ayarına geçin.
4. Lastik sökülmediyse balans genellikle gerekmez. Titreşim varsa kontrol ettirin.
5. İlk sürüşlerde aracın bir tarafa çekip çekmediğine ve direksiyonun ortada durup durmadığına dikkat edin.
6. Bir süre sonra lastik aşınmasını gözle kontrol edin.

Sık Sorulan Sorular

Amortisör değişiminden hemen sonra rot ayarı yapılmalı mı?

Evet, en doğrusu değişim tamamlandıktan sonra, araç tekerlekleri üzerindeyken ve bağlantılar sıkılmışken rot ayarının yapılmasıdır. Ayarı geciktirmek, bu sürede lastiklerin düzensiz aşınmasına yol açabilir.

Sadece arka amortisör değişirse rot gerekir mi?

Arka amortisörün yalnızca sönümleme yaptığı pek çok araçta gerekmez. Ancak çok bağlantılı arka süspansiyonlarda veya başka parçalar söküldüyse kontrol edilmesi önerilir.

Amortisör değiştikten sonra direksiyon titriyorsa sebep ne olabilir?

Belli hızlarda ortaya çıkan titreşim çoğunlukla balansla ya da jant ve lastikle ilgilidir. Bağlantıların doğru sıkılmaması gibi montaj kaynaklı nedenler de olabilir. Güvenliğiniz için aracı vakit kaybetmeden bir servise kontrol ettirin.

Namiştain Amortisör, 1977'den bu yana süspansiyon alanında hizmet veriyor. Airmatik amortisör, körük, coilover ve spor yay seçeneklerimizi ürünler sayfamızda inceleyebilirsiniz. Türkiye geneline Aras Kargo ile ücretsiz gönderim yapıyoruz. Montaj ve kontrol için servislerimize başvurabilir, aracınıza uygun parçayı sorgulayabilir ya da 444 4 982 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.