Amortisör Testi Nasıl Yapılır? Evde ve Serviste Kontrol

Amortisörler yıpranırken bunu çoğu zaman fark etmeyiz. Değişim yavaş olur ve sürücü yeni sürüş hissine alışır. Bu yüzden ara sıra bir amortisör testi yapmak hem konforu hem de güvenliği korumanın kolay bir yoludur. Bu yazıda evde yapabileceğiniz basit kontrolleri, sürüş sırasında nelere dikkat edebileceğinizi ve serviste yapılan ölçümleri adım adım anlatıyoruz.

Amortisör Testi Neden Önemli?

Amortisör, yayın sıkışıp açılırken oluşturduğu salınımı sönümler ve tekerleğin yolla temasını sürdürmesine yardım eder. Amortisör zayıfladığında yalnızca konfor değişmez. Fren davranışı, viraj tutuşu ve lastik aşınması da olumsuz etkilenebilir.

Düzenli kontrol, sorunu erken yakalamanızı sağlar. Sorun büyüdüğünde lastikler, takozlar ve bağlantılı parçalar da zarar görebilir.

1. Gözle Kontrol: İlk Adım

Teste görsel kontrolle başlayın. Aracı düz ve sağlam bir zemine park edin, motoru kapatın, el frenini çekin ve aracı vitese ya da P konumuna alın. Ön amortisörleri görmek için direksiyonu çevirebilir, arka taraf için el feneri kullanabilirsiniz.

• Yağ izi: Gövdede ıslaklık, yağlı toz birikimi ya da akıntı var mı?
• Fiziksel hasar: Gövdede ezik, mil üzerinde çizik veya pas var mı?
• Toz körüğü ve takozlar: Körük yırtık mı, takozlarda çatlak var mı?
• Araç duruşu: Araç bir köşeden ya da bir taraftan basık mı görünüyor?
• Lastik aşınması: Lastik yüzeyinde dalgalı, yer yer çukurlaşan aşınma var mı?

Gövdede hafif nem her zaman arıza anlamına gelmez. Belirgin yağ akıntısı ise genellikle keçenin görevini yapmadığını gösterir. Ayrıntılar için amortisör yağ sızıntısı yazımıza bakabilirsiniz.

2. Bastırma (Zıplatma) Testi

En bilinen ev tipi amortisör testi budur. Araç park hâlinde ve sabitlenmişken uygulanır.

1. Aracın sağlam bir noktasına bastırın, ince sacı ezmemeye dikkat edin.
2. Gövdeyi birkaç kez aşağı yukarı hareket ettirin.
3. En alt noktada bırakın ve gövdenin hareketini izleyin.
4. İşlemi dört köşede tekrarlayıp sonuçları karşılaştırın.

Sağlıklı bir amortisörde gövde bir kez yükselir ve kısa sürede sakinleşir. Gövde inip kalkmaya devam ediyorsa sönümleme zayıflamış olabilir. Bastırırken gıcırtı ya da tok bir ses duyarsanız takozları ve bağlantıları da kontrol ettirin.

3. Sürüş Sırasında Gözlem

Amortisörün performansı hareket hâlinde ortaya çıkar. Ancak belirtileri ortaya çıkarmak için sert fren, ani manevra ya da yüksek hız denemesi yapmayın. Aşağıdakileri yalnızca normal günlük sürüşte, yasal hızlarda ve trafik kurallarına uyarak gözlemleyin:

• Tümsek sonrası salınım: Araç tümsekten sonra birkaç kez yaylanıyor mu?
• Frende burun dalması: Olağan frenlemede ön taraf belirgin biçimde çöküyor mu?
• Virajda yatma: Gövde normal viraj geçişlerinde olağandan fazla yatıyor mu?
• Yüzme hissi: Yol dalgalarında araç sallanıyor ya da şerit içinde kayıyor mu?
• Ses: Bozuk zeminde tıkırtı, vuruntu ya da gıcırtı var mı?

Belirgin bir dengesizlik, savrulma veya direksiyonda olağan dışı his fark ederseniz sürüşe devam etmeyin. Güvenli bir yerde durun ve aracı servise kontrol ettirin. Seslerin kaynağı için amortisör sesi nedenleri yazımıza göz atabilirsiniz.

4. Serviste Cihazla Amortisör Testi

Birçok serviste süspansiyon test platformları bulunur. Platform tekerleği titreştirir ve tekerleğin zeminle temasını ölçer. Böylece aynı aks üzerinde sağ ile sol arasındaki fark görülebilir.

Bu test amortisörü tek başına ölçmez. Lastik basıncı, araçtaki yük, lastik durumu, takozlar ve diğer süspansiyon parçaları sonucu etkileyebilir. Bu nedenle cihaz sonucu tek başına karar verdirmemelidir. Sonuçlar üretici prosedürleri, lift üzerinde fiziksel kontrol ve gerektiğinde uzman tarafından yapılan yol testiyle birlikte değerlendirilmelidir. Bazen sorun amortisörde değil, ona bağlı bir parçadadır. Bu bütünsel bakış gereksiz parça değişimini önler.

Havalı Süspansiyon ve Adaptif Amortisörlerde Test

Bu iki sistem farklıdır ve testleri de farklı yürütülür. Bazı araçlarda ikisi birlikte bulunsa da elektronik kontrollü amortisörü olan her araçta hava körüğü veya kompresör yoktur.

Havalı (airmatik) süspansiyon: Taşıma görevini hava körükleri üstlenir. Körük, kompresör, valf bloğu ve seviye sensörleri birlikte çalışır. Arıza tespit cihazıyla arıza kodları ve desteklenen sensör verileri okunabilir. Ancak hava kaçağının doğrulanması ve yerinin bulunması, üretici prosedürüne uygun kaçak ve basınç kontrolleri gerektirir. Ayrıntılar için airmatik hava kaçağı tespiti yazımıza bakabilirsiniz. Bu araçlarda kaldırma öncesinde sistemin üretici talimatına uygun moda alınması gerekebilir, aksi hâlde araç beklenmedik biçimde inip kalkabilir.

Adaptif (elektronik kontrollü) amortisör: Çoğu zaman klasik yayla birlikte çalışır. Sönümleme, kontrol ünitesinin yönettiği valflerle ayarlanır. Burada cihazla amortisör kontrolüne ait arıza kodları okunur, ardından elektrik bağlantıları ve amortisörün mekanik durumu kontrol edilir. Bastırma testi bu araçlarda da yanıltıcı olabilir.

Her iki sistemde de testi profesyonel bir servise bırakmanızı öneririz.

Hızlı Amortisör Testi Kontrol Listesi

• Gövdede yağ akıntısı veya hasar var mı?
• Takozlar ve toz körükleri sağlam mı?
• Bastırma testinde araç kısa sürede sakinleşiyor mu?
• Normal sürüşte tümsek sonrası yaylanma sürüyor mu?
• Lastiklerde düzensiz aşınma var mı?
• Havalı süspansiyonda uyarı lambası veya seviye farkı var mı?

Bu kontrollerden herhangi birinde sorun veya şüpheli bir belirti fark ederseniz aracınızı bir uzmana kontrol ettirin.

Sıkça Sorulan Sorular

Amortisör testi evde yapılabilir mi?

Gözle kontrol ve bastırma testi araç sabitlenmişken evde yapılabilir, ancak yalnızca ön fikir verir. Sağlıklı bir değerlendirme için servis ölçümü, lift üzerinde fiziksel kontrol ve gerekirse uzman yol testi birlikte değerlendirilmelidir.

Amortisörde yağ izi varsa hemen değiştirmek gerekir mi?

Hafif nem her zaman acil değişim gerektirmez. Belirgin akıntı ise genellikle keçe arızasına işaret eder. Kararı profesyonel kontrolden sonra verin.

Amortisör tamir edilebilir mi, yoksa yenisi mi alınmalı?

Bu, amortisörün tipine ve hasarın boyutuna bağlıdır. Seçenekleri amortisör tamiri mi, yeni amortisör mü yazımızda karşılaştırdık.

1977'den bu yana süspansiyon alanında çalışan Namiştain Amortisör, İstanbul Maslak'taki yetkili servisinde amortisör ve airmatik sistemlerin kontrolünü yapıyor, Ankara fabrikasında amortisör revizyonu gerçekleştiriyor. Airmatik amortisör, körük, kompresör ve coilover gibi ürünlerimizi ürünler sayfamızda inceleyebilir, Türkiye geneline ücretsiz kargodan yararlanabilirsiniz. Parça sorgulamak ya da servislerimiz hakkında bilgi almak için 444 4 982 numaralı hattımızı arayın.